🧂 Ammonium Nitrate (NH4NO3) คือ ?

เป็นผลึกแข็งสีขาว เกิดจากการผสม Ammonia และ Nitric Acid สารนี้ละลายน้ำ ไม่มีกลิ่น ถ้าถูกความร้อนจะเผาไหม้และคายก๊าซพิษ Ammonia และ Nitrogen Oxide ออกมา โดยก๊าซ Nitrogen Oxide จะช่วยในการเผาไหม้แม้ในบริเวณที่ไม่มี Oxygen เมื่ออยู่ในที่ปิดร่วมกับความร้อนกับความดันที่สูงมาก Ammonium Nitrate จะระเบิดอย่างรุนแรง ทำให้สิ่งของปลิวไปมากกว่า 1.5 กิโลเมตร

💣 Ammonium Nitrate เอาไว้ทำอะไร ?

ถูกจัดเป็น Explosive Agent และ Fertilizer ใช้ทำระเบิด เหมือง ไม้ขีดไฟ เชื้อเพลิงจรวด และเอาไว้ทำปุ๋ย (บางทีก็จะเรียกว่าระเบิดปุ๋ย)

🆘 ความอันตรายตามป้าย NFPA

❤️ สีแดง แสดงถึงความไวไฟ ได้ 0 ไม่ติดไฟ

💙 สีฟ้า แสดงถึงผลของสารเคมีต่อสุขภาพ ได้ 1 อันตรายน้อย อาจทำให้เกิดการระคายเคือง

💛 สีเหลือง แสดงถึงความว่องไวในการเกิดปฏิกิริยา ได้ 3 ความร้อนหรือการกระแทกอาจทำให้เกิดการระเบิด

🤍 OX : Oxidizer หมายถึงเป็นสารออกซิไดส์

🧯 เจ้าหน้าที่หน้างานต้องทำอะไร ?

– อยู่เหนือลมและอยู่ในจุดที่สูงกว่าสาร ตั้ง Hot, Warm, Cold Zone เน้นความปลอดภัยของ 1. ตัวเรา 2. เจ้าหน้าที่คนอื่น 3. ฝูงชน 4. ผู้บาดเจ็บ ถ้ายังไม่ปลอดภัย ห้ามเข้าไปเด็ดขาด

– ให้หา Placard หรือ NFPA เพื่อระบุสาร + Consult ศูนย์พิษ + แจ้งสำนักงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย + นักดับเพลิง + ตั้งจุด Decontamination

– เปิด Application ERG 2020 จะบอกรายละเอียดเบื้องต้นของสาร สิ่งที่ต้องระวัง ระยะทางการจัดโซน การรักษาเบื้องต้น เช่น ถ้าสารมีการรั่วไหลเล็กน้อย ให้กั้นพื้นที่ทุกทิศทาง + อพยพคน ถ้าเป็นของเหลวให้กั้นมากกว่า 50 เมตร ถ้าเป็นของแข็งให้กั้นมากกว่า 25 เมตร ถ้าสารมีการรั่วไหลมาก ให้กั้นใต้ลมเพิ่มอีก 100 เมตร ถ้ารถบรรทุกไฟไหม้ ให้กั้นในทุกทิศทางอย่างน้อย 1600 เมตร + อพยพคน (ทั้งนี้ ระยะทางอาจเพิ่มได้ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ)

– ผู้ที่เข้าไปใน Hot zone ให้ใส่ PPE Level A / B ที่มี SCBA (Self Contained Breathing Apparatus) หรือเครื่องช่วยหายใจชนิดบรรจุอากาศในตัว

– นักดับเพลิงให้ใช้น้ำดับไฟ ถ้าไม่มีน้ำ อาจใช้ถัง CO2 หรือ Dry Chemical ได้ ถ้าไฟไหม้รถบรรทุกที่บรรจุ Ammonium Nitrate ห้ามขยับรถและดับไฟด้วยน้ำในระยะที่ไกลที่สุดเท่าที่จะทำได้

😷 พิษต่อร่างกายคือ ?

❤️ ร่างกายจะได้รับพิษทาง การหายใจ การกิน และการสัมผัสไอน้ำและก๊าซ Ammonia + Nitrogen Oxide

❤️ Irritant Gas ❤️

– เป็นสารที่กระตุ้นให้เกิดการระคายเคืองตามเยื่อบุและผิวหนัง ทำให้ปวดแสบร้อนที่ตา จมูก ปาก ทางเดินหายใจ หลอดลม ถุงลม

– Conjunctivitis, Rhinitis, Pharyngitis, Airway Obstruction, Laryngospasm, Bronchospasm, Non-Cardiogenic Pulmonary Edema

– แต่ด้วยคุณสมบัติที่ละลายในน้ำได้ (Water Soluble) เช่นละลายในน้ำมูก ทำให้อาการเด่นที่ Upper Airway

– การรักษาคือเอาผู้ป่วยออกจากเหตุ Decontamination ล้างตัวด้วยน้ำเปล่า ถอดเสื้อผ้า ถอดคอนแทกเลนส์ ล้างตา ล้างตัวให้สะอาดแล้วเปลี่ยนเป็นเสื้อผ้าใหม่ (อย่าลืมเก็บสิ่งของที่ปนเปื้อนไว้ทำลายต่างหากและระวังของมีค่าของผู้บาดเจ็บ) ให้ Oxygen พ่นยา ถ้าเหนื่อยมาก คอบวมมากก็ต้องรีบใส่ทิ้ว

❤️ Systemic Asphyxiant : Methemoglobinemia ❤️

– คือ Hemoglobin ผิดปกติ (Dyshemoglobin Fe2+ –> Fe3+) ทำให้ Hemoglobin มีปัญหาในการจับกับ Oxygen

– จะมีอาการเพลีย ปวดศีรษะ เวียนศีรษะ อ่อนแรง หัวใจเต้นผิดจังหวะ ซึม ชัก ร่างกายใช้ Oxygen ไม่ได้จึงเกิด Lactic Metabolic Acidosis

– จะคิดถึงโรคนี้มากขึ้นถ้าให้ Oxygen แล้วอาการไม่ดีขึ้น (เพราะถึงมี ร่างกายก็เอาไปใช้ไม่ได้) เลือดมีสี Chocolate Brown ค่า SpO2 ต่ำประมาณ 75-85% แต่ SaO2 และ PaO2 จะปกติ ตรวจพบ Saturation Gap (SaO2 > SpO2) ถ้าจะตรวจเพื่อคอนเฟิร์มต้องทำ Co-oximeter

– Antidote คือ Methylene Blue (การทำ Hemodialysis / Hemoperfusion ไม่ช่วย)

Reference

– Nelson LS et al. Goldfrank’s Toxicologic Emergencies. 9th Ed. McGrawHill Medical. 2011.

– https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Ammonium-nitrate#section=Information-Sources

– Application ERG 2020