🙉 ถ้าไม่อยากกินยา 280 เม็ด อย่าถูกลิงกัดเป็นอันขาด 🙉

🐒 ลิงเอเชียที่มีสายพันธ์ Macaque (Old world monkey) บางตัวจะมีเชื้อ Simean herpes B virus หรือ Cercopithecine herpesvirus เรียกสั้นๆ ว่า B virus เป็นเชื้อที่คล้ายกับเชื้อเริม Herpes simplex virus 1-2 ที่สำคัญ ลิงที่กัดอาจจะดูแข็งแรงและไม่ป่วย แต่มีเชื้อซ่อนอยู่ก็ได้ ลิงที่เสี่ยงจะอยู่ในประเทศแถบเอเชีย เช่น ไทย เนปาล อินเดีย บาหลี เป็นต้น

🧬 ทำไม B virus ถึงน่ากลัว ?

เพราะทำให้เกิดการอักเสบของไขสันหลังและเนื้อสมอง (ascending transverse myelitis and encephalitis) อัตราตายสูง 80-100% มีอาการภายใน 1 อาทิตย์ถึงปี เชื้อจะแบ่งตัวที่บริเวณผิวหนัง เข้าไปซ่อนในไขสันหลัง (dorsal ganglion) และจะลุกลามไปที่ระบบประสาทส่วนกลาง (central nervous system)

🤒 อาการติดเชื้อจาก B virus มีอะไรบ้าง ?

– มีผื่นลักษณะคล้ายเริมขึ้นที่ผิวหนัง มีตุ่มน้ำที่แผล

– ความรู้สึกที่ผิวบริเวณนั้นเปลี่ยนแปลงไป ปวดที่แผล

– ไข้ อาการเหมือนหวัด ปวดเนื้อตัว ปวดศีรษะ อ่อนเพลีย เหนื่อย

– มีความผิดปกติของระบบประสาท (coordination problem) เดินเซ

🩸 ติดเชื้อจากทางไหนได้บ้าง ?

กัด ข่วน สารคัดหลั่งของลิงสัมผัสแผลเปิดหรือดวงตา ถูกเข็มที่จิ้มลิงไปแล้วตำ

🤔 รู้มั้ยว่าลิงตัวไหนมีเชื้ออยู่ ?

ถ้าไม่ตรวจก็ไม่รู้ ดังนั้นควรคิดถึงสถานการณ์ที่แย่ที่สุดไว้ก่อน ว่าลิงมีเชื้อ B virus ซ่อนอยู่

💉 มีวัคซีนป้องกันมั้ย ?

ไม่มี

🩹 ถ้าถูกกัด ทำยังไงกับแผล ?

– ล้างแผลให้เร็วที่สุดภายใน 5 นาทีหลังถูกกัด ล้างด้วยน้ำสะอาดอย่างน้อย 15 นาที ทำความสะอาดด้วย providine iodine แผลที่ศีรษะ คอ หน้าอก จะมีความเสี่ยงสูงกว่าเพราะเข้าสู่ระบบประสาทส่วนกลางง่าย สถานพยาบาลระดับสูงอาจจะทำ swab PCR ที่บริเวณแผล และเจาะ baseline antibody level ในเลือดไปตรวจ

– ฉีดวัคซีน และ/หรือ เซรุ่มป้องกันพิษสุนัขบ้า https://www.facebook.com/658531570830160/posts/2858443737505588/

– ฉีดวัคซีน และ/หรือ เซรุ่มป้องกันบาดทะยัก https://www.facebook.com/658531570830160/posts/2809722899044339/

– กินยาปฏิชีวนะป้องกันแผลติดเชื้อ

💊 ยาป้องกันการติดเชื้อ คือ ?

– Acyclovir 800 mg ทานวันละ 5 ครั้ง 14 วัน หรือ

– Valacyclovir 1 g ทานทุก 8 ชั่วโมง 14 วัน

– อาจพิจารณา B virus-specific immunoglobulin (ถ้ามียา)

💉 ยารักษา คือ ?

– ถ้าเชื้อไม่เข้าสมอง

– Acyclovir 12.5-15 mg/kg iv q 8 hours หรือ

– Ganciclovir 5 mg/kg iv q 12 hours

– ถ้าเชื้อเข้าสมอง

– Ganciclovir 5 mg/kg iv q 12 hours

😱 แล้วทำไมต้องกลัวนะ ?

เพราะยาพื้นฐานที่มีขายทั่วไปคือ Acyclovir เม็ดนึงมีหลายขนาด ตั้งแต่ 200 mg, 400 mg, 800 mg ขึ้นอยู่กับว่าโรงพยาบาลจะมีสต๊อกยาในรูปแบบไหน ถ้าแย่ที่สุด มีแค่เม็ดละ 200 mg หมายความว่า ถ้าถูกลิงกัด จะต้องทานยาป้องกันการติดเชื้อ Acyclovir (200 mg) 4 เม็ด วันละ 5 ครั้ง (วันนึง 20 เม็ด) ทานทั้งหมด 14 วัน รวมทั้งสิ้น 280 เม็ดจ้า

Reference

Monkey bite/exposure protocols. Viral Immunology Center at Georgia State University. B Virus Resource Center.

We, A. C. et al. (2020) Monkey bite in a public park and possible exposure to Herpes B virus – Thailand, 2018. US Department of Health and Human Services/Centers for Disease Control and Prevention. 69(9).

Newton, F. Monkey bite exposure treatment protocol. Journal of Special Operations Medicine. 10(1).

Riesland, N. J. and Wilde, H. (2015) Expert review of evidence bases for managing monkey bites in travelers. International Journal of Travel Medicine. 22(4), pp. 259-262.

Centers for Disease Control and Prevention (1987) Guidelines for prevention of Herpesvirus Simiae (B Virus) infection in monkey handlers. Available at: https://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/00015936.htm

https://www.flaticon.com/