🌊 แอดมินเพิ่งไปเล่นเซิร์ฟที่ จ.พังงามา ปรากฏว่าพี่ที่ไปเล่นด้วยถูกพิษแมงกะพรุนที่ต้นขา โชคดีที่โรงเรียนเซิร์ฟมีน้ำส้มสายชูเลยเอามาราดแผล ขอถือโอกาสรีวิวเรื่องนี้ละกันนะ

พิษแมงกะพรุน Jellyfish Stings
🐙 จะมีผื่นแดงปวดแสบร้อนบวมแดงตามอวัยวะที่สัมผัสแมงกะพรุน ไม่จำเป็นต้องพบลักษณะเป็นเส้น
🐙 ถ้าอาการหนัก อาจแน่นหน้าอก เหนื่อยหายใจลำบาก ใจสั่น กระสับกระส่าย ผื่นคันทั้งตัว คลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง ท้องเสีย ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อทั้งร่างกาย ปวดข้อ ความดันโลหิตสูงหรือต่ำ น้ำท่วมปอด หมดสติ หยุดหายใจ หัวใจหยุดเต้นและเสียชีวิต

รักษาเบื้องต้น
🏃🏻‍♀️ รีบขึ้นจากน้ำไปที่ปลอดภัย
🥃 สิ่งที่ควรทำเป็นลำดับแรก คือใช้น้ำส้มสายชูราดบริเวณที่บาดเจ็บ “ต่อเนื่อง” อย่างน้อย 30 วินาทีให้เร็วที่สุด ถ้าไม่มีให้ใช้น้ำทะเล ห้ามใช้น้ำจืดล้าง
🥢 ถ้าราดแล้วหนวดแมงกะพรุนยังติดอยู่ ให้ใช้ที่หนีบ Forcep คีบออก (ไม่คีบออกก่อนราดน้ำส้มสายชู และส่วนใหญ่ การราดมักจะทำให้หนวดหลุดออกมา)
🔥 รักษาเหมือนแผลที่เกิดจากไฟไหม้ ไม่ต้องปิดแผล ไม่ต้องทา Steroid และ Antibiotics Ointment
👀 ถ้าถูกตา ให้ใช้น้ำเกลือ 0.9% NaCl ล้างอย่างน้อย 15-30 นาที
👉🏻 ควรสังเกตอาการอาการอย่างน้อย 1 ชั่วโมงเพราะอาการอาจรุนแรงในภายหลังได้ + สังเกตอาการ Digital Gangrene & Compartment Syndrome
💊 ทานยาแก้ปวด Paracetamol / NSAIDs หรือ Narcotics (ถ้าปวดมากๆ)
💊 ทานยาแก้แพ้ Antihistamine อาจใช้ H1 blocker (CPM) ร่วมกับ H2 blocker (Ranitidine) ก็ได้
💉 ฉีดวัคซีนบาดทะยักตามข้อบ่งชี้
❌ ไม่ต้องทานยาฆ่าเชื้อเพื่อป้องกันแผลติดเชื้อ (Prophylaxis Antibiotics) ถ้าแผลติดเชื้อไปแล้ว ให้ยาที่คลุม Aerobe + Anaerobe เช่น Co-Amoxiclav ถ้ามีภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่องหรือมีโรคตับ ให้เพิ่มยาฆ่าเชื้อที่คลุม Vibrio spp.
❌ ไม่ต้องทาน Steroid

ไม่แนะนำให้
⛔️ เอามือสัมผัสบริเวณที่บาดเจ็บหรือเสื้อผ้า เพราะอาจมีเข็มพิษอยู่
⛔️ ขัด ถู ขยี้แผล
⛔️ ใช้น้ำจืด ปัสสาวะ เหล้า แอมโมเนีย แอลกอฮอลล์ น้ำมันล้างแผล เพราะจะกระตุ้นให้เข็มพิษทำงานมากขึ้น
⛔️ ใช้ผ้ายืดพันรัดที่แผล
❇️ ไม่มีการกล่าวถึงผักบุ้งทะเลใน Guideline การใช้ผักบุ้งทะเลที่ถูกต้อง ควรล้างใบให้สะอาด นำมาตำแล้วคั้นน้ำมาทาที่แผล ไม่ใช่เอามาขยำหรือเคี้ยวแล้วโปะใส่แผล ห้ามกินผักบุ้งทะเลเพราะมีพิษ
❇️ ไม่มีการกล่าวถึงการใช้บัตร สันมีด หรือเปลือกหอยขูดเมือกออก พบว่าการราดน้ำส้มสายชูและคีบหนวดออกนั้นเพียงพอ

กรณีอาการหนัก
😵 ถ้าหมดสติ ไม่รู้สึกตัว ให้ทำ CPR ตาม Basic Life Support
🤏🏻 ถ้าถูกพิษรุนแรงมาก ห้ามใช้มือเปล่าจับเสื้อผ้า ให้ตัดเสื้อผ้าและทิ้งในขยะติดเชื้อ
⬇️ ถ้า BP drop ให้ load IV
⬆️ ถ้า BP สูงวิกฤต ให้ drip Nitroglycerine / Nicardipine IV (ความดันที่สูงเกิดจากความปวดก็ได้ อาจลองให้ยาแก้ปวดก่อน)
🩸 เจาะ Basic Lab เช่น CBC BUN Creatinine Electrolyte LFT Blood Sugar + EKG 12 leads + CXR
❤️ ถ้าสงสัยภาวะทางหัวใจให้ส่ง Troponin I/T + Echo
🦴 ถ้าสงสัย Rhabdomyolysis หรือดูปวดมากไม่หาย ไม่ดีขึ้น ให้ส่ง CPK + UA

Reference
แนวทางการดูแลรักษาผู้บาดเจ็บจากแมงกะพรุนพิษโดยเฉพาะแมงกะพรุนกล่อง (Protocol: Expert opinions on jellyfish envenomation especially box jellyfish envenomation) โดย คณะทำงานด้านสัตว์มีพิษทางทะเล กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข กรมการแพทย์ทหารเรือ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี คณะแพทยศาสตร์มหาวิทยาลัยเชียงใหม https://km.dmcr.go.th/ckeditor/upload/files/jellyfish08_08_1.pdf
สุริยา โปร่งน้ำใจ. การบาดเจ็บจากการสัมผัสแมงกะพรุนพิษในเขตชายหาดบางแสน จังหวัดชลบุรี : อาการทางคลินิกและมาตรการป้องกัน Toxic Jellyfish Injuries at Bangsaen Beach, Chon Buri Province: Clinical Symptoms and Preventive Measures https://he02.tci-thaijo.org/index.php/phjbuu/article/download/139214/125836/
Thai Travel Clinic Blog. การรักษาพิษของแมงกะพรุนด้วยผักบุ้งทะเล https://www.thaitravelclinic.com/blog/th/other-travel-tips/thai-pakbung-tale.html

JellyfishSting #JellyfishEnvenomation #แมงกะพรุน #การรักษา #ปฐมพยาบาล #ASimplifiedSoloTraveller