1. ใช้ระบบบัญชาการเหตุการณ์ ICS : Incident Command System เพื่อป้องกันปัญหาการทำงานแบบไม่มีระบบ เช่น

🤭 ความสับสนวุ่นวาย ไม่มีผู้ตัดสินใจและสั่งการ ไม่รู้ใครเป็นใคร มีหัวหน้าเยอะเกินไป

🤭 ต่างคนต่างทำ ทำงานซ้ำซ้อน คุณรู้มั้ยผมเป็นใคร มีสิทธิอะไรมาสั่งผม

🤭 ช้า แก้ปัญหาไม่ถูกจุด

🤭 ไม่มีการวางแผน

แบ่งหน้าที่ออกเป็น

👉🏻 Incident Commander ผู้บังคับบัญชาการ

👉🏻 Command Staff (Public Information Officer ส่วนประชาสัมพันธ์, Liaison Officer ส่วนประสานงาน, Safety Officer ส่วนความปลอดภัย)

👉🏻 Operation Section ส่วนปฏิบัติการ, Planning Section ส่วนวางแผน, Logistic Section ส่วนสนับสนุน และ Finance Section ส่วนงบประมาณ

2. หลักการดูแลคนไข้ ให้ใช้ CSCATTT

❤️ Command and control : ผู้บัญชาการเหตุการณ์ หรือ Leader รับผิดชอบเหตุการณ์ทั้งหมด กำหนดวัตถุประสงค์ ควรมีคนเดียว

❤️ Safety ดูความปลอดภัยของตนเอง ทีม ประชาชน ผู้ป่วย ทรัพย์สมบัติข้าวของ และสถานการณ์

❤️ Communication การสื่อสาร วิทยุ โทรศัพท์ line ทุกคนต้องเข้าใจสิ่งเดียวกัน

❤️ Assessment การประเมินจำนวนและความรุนแรงของผู้ป่วย ต้องขอความช่วยเหลือหรือประสานงานจากหน่วยงานภายนอกไหม

❤️ Triage คัดกรองผู้ป่วยตามความรุนแรง

❤️ Treatment ให้การรักษา

❤️ Transport ส่งต่อไปยังโรงพยาบาลที่มีศักยภาพเหมาะสม บางเคสอาจไม่จำเป็นต้องเคลื่อนย้าย

3. รายละเอียดเกี่ยวกับการชุมนุม มีอะไรบ้าง ?

🧡 ประเภทของการชุมนุม ? ม๊อบ การประท้วงทางการเมือง คอนเสิร์ท งานกีฬา งานวิ่ง พาเหรด พิธีกรรมทางศาสนา

🧡 กิจกรรม ? ยืน นั่ง อยู่กับที่ เคลื่อนพลตลอดเวลา

🧡 ระยะเวลา ? ชั่วโมง วัน อาทิตย์

🧡 ผู้ชุมนุม ? อายุ โรคประจำตัว ความคล่องตัว จำนวน ความหนาแน่น ชาวต่างชาติ

🧡 พฤติกรรมของผู้ชุมนุม ? สันติ เคารพกฏ เป็นระบบ มีการใช้ความรุนแรง การจราจล

🧡 สถานที่ ข้างในอาคาร ข้างนอกอาคาร ถนน ลาน

🧡 มีการใช้เหล้า สารเสพติด อาวุธ ไหม

🧡 สภาพแวดล้อม อากาศร้อน เย็น ฝนตก พายุ

4. ความเสี่ยงของงานชุมนุม Mass Gathering

💛 Overcrowding & Structural Collapse ผู้ชุมนุมอัดเบียดจำนวนมากจนอาคารถล่ม

💛 Human Stampede การเหยียบกันตาย

💛 เพลิงไหม้ ฝนตก อากาศหนาว อากาศร้อน Heat Injury, Hypothermia

💛 อ่อนเพลียเหนื่อยล้า Syncope ขาดอาหารและน้ำ น้ำตาลต่ำ อาหารเป็นพิษ โรคเดิมแย่ลง

💛 Noise Pollution มลพิษทางเสียง > 85 เดซิเบล

💛 Communicable Disease โรคติดเชื้อ เช่น COVID-19

💛การสลายม๊อบ โล่ เลเซอร์ รถฉีดน้ำ แก๊สน้ำตา สเปรย์พริกไทย ปืนยาง ปืนไฟฟ้า ไม้กระบอง กระสุนจริง

5. การเตรียมความพร้อม

💚 วางแผนการรับมือ ควรมีมากกว่า 2-3 แผน เพราะบางเหตุการณ์คาดเดาไม่ได้ ติดตามข่าวตลอดเวลา เช่น Facebook live เตรียมทางเข้าออกหลายทาง ศึกษาพื้นที่จนชำนาญเพราะอาจมีการปิดถนน ไม่ควรไปอยู่ในที่ๆ มีทางเข้าออกทางเดียว เพราะจะหลบหนีไม่ได้ อย่าขับไปอยู่กลางม๊อบ ถ้ารู้สึกไม่ปลอดภัย ควรหนี ถึงจะใส่เสื้อกันกระสุน แต่มีอาวุธบางชนิดที่ยิงทะลุเกราะได้

💚 ตั้งจุดรักษาอยู่กับที่ เป็นเต๊น หรือเคลื่อนไหวได้ เช่นรถพยาบาล คล่องตัวกว่า

💚 อุปกรณ์ ควรพกพาสะดวก หยิบจับเคลื่อนย้ายง่าย เตรียมน้ำดื่ม อาหารไว้ ดูห้องน้ำ

💚 จัดเวรเป็นกะ ทุกคนมีหน้าที่ชัดเจน ไม่ควรใช้อาสาสมัครที่มาชั่วครั้งคราว ควรฝึกซ้อมและบรีฟทีมก่อน

💚 ติดต่อประสานงานโรงพยาบาลปลายทางไว้ล่วงหน้า Surge Capacity แต่ละโรงพยาบาลรับเคสแดง เหลือง เขียว ได้เท่าไหร่ รพ ไหนอยู่ใกล้สุด เส้นทางใดใกล้สุด รู้ศักยภาพของแต่ละรพ ว่ารับเคสหนักแบบไหนได้บ้าง หากมีคู่กรณี 2 ฝั่ง ไม่ควรเอาคู่กรณีไปส่งโรงพยาบาลเดียวกัน เพราะจะทะเลาะกัน

💚 หลังการรักษา ต้องจดบันทึก มีหลักฐาน รูป วิดิโอ หรือคลิปเสียงทุกครั้ง

6. สิ่งที่น่ากลัวคือ การเหยียบกันตาย เมื่อมีการชุมนุม การเคลื่อนตัวจะยิ่งล่าช้า

7. คนที่เจ็บหนักที่สุด คือคนที่ยังติดอยู่ในสถานการณ์ เพราะไม่สามารถเอาตัวเองออกได้ ส่วนคนที่เจ็บน้อยคือคนที่วิ่งหนีไปโรงพยาบาลก่อน และคนไข้สีเขียว เป็นประเภทที่เราจะรักษามากที่สุด

8. ณ จุดเกิดเหตุ คำนึงถึงความปลอดภัยก่อน แล้วรักษาในสิ่งที่จำเป็นและสำคัญ

9. เมื่อออกจากที่ชุมนุมไปแล้ว มีโอกาสจะไม่ได้เข้าไปอีก เช่นรถพยาบาลที่ Standby ในงานนำผู้ป่วยไปส่งโรงพยาบาล ขากลับถูกปิดถนน หรือมีคนหมู่มาก กลับเข้าไปไม่ได้

10. ทีมบุคลากรทางการแพทย์เป็นเป้าที่ดี อย่าคิดว่าตรากาชาดจะช่วย ถ้าผู้ไม่ประสงค์ดีจะทำ ยืนเฉยๆ เค้าก็จะทำ

Reference

– พ.ต.ท. ม.ล.กิติบดี ประวิตร. หลักสูตรบัญชาการเหตุการณ์ Incident Command System : ICS กับระบบการเผชิญเหตุภัยพิบัติขนาดใหญ่. กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย

– Major Incident Medical Management and Support. 3rd Advanced Emergency Care Conference 2017. Department of Emergency Medicine. Khon Kaen Hospital.

– Russel R, Hodgetts TJ, Mahoney P, Castle N. Disaster Rules. BMJ Books. 2011.

– California Commission on Peace Officer Standards and Training. Crowd management and Civil Disobedience Guidelines. 2003.