🏭 ก๊าซแอมโมเนียรั่วไหลเกิดบ่อยในประเทศไทย เหตุมักเกิดในโรงงานอุตสาหกรรมห้องเย็น โรงน้ำแข็ง โรงงานทำไอศครีม ส่วนใหญ่เกิดจากอุปกรณ์ที่บกพร่อง เช่นวาล์วรั่ว ท่อขนส่งแตก ประเก็นรั่ว

⛔️ ก๊าซแอมโมเนียมีฤทธิ์เป็นก๊าซอันตราย ดูดซึมผ่านการสัมผัส สูดดม ทาน ทำให้เกิดการระคายเคืองของเยื่อบุตา จมูก ปาก ทางเดินหายใจส่วนบน จึงเรียกว่า Irritant Gas และกัดกร่อนเล็กน้อยจึงอยู่ในกลุ่ม Corrosive แอมโมเนียละลายน้ำได้ดีมาก (ละลายกับน้ำตา น้ำมูก น้ำลาย) จึงทำให้ Upper Airway Irritation มีอาการน้ำตาไหล แสบ คัดจมูก ไอ เจ็บคอ เหนื่อย หายใจลำบาก ถ้ารุนแรงมาก อาจมีพฤติกรรมเปลี่ยนแปลง การรับรู้สติผิดปกติ ซึม หมดสติ หัวใจหยุดเต้น

✅ แนวทางการปฏิบัติเมื่อพบเหตุ

1. Remove from Source วิ่งหนี นำผู้ป่วยออกไปยังที่อากาศบริสุทธิ์ ถ้ายังอยู่บริเวณนั้นก็จะได้สารพิษต่อเนื่อง

2. Decontamination ลดพิษทันที ถอดเสื้อผ้าเพราะก๊าซแอมโมเนียจะปนเปื้อนติดที่เสื้อ ล้างร่างกายด้วยน้ำเปล่าเพื่อลดพิษและลดอาการแสบ ล้างตามเยื่อบุ เช่นตา จมูก ปาก ถอดคอนแทกเลนส์ด้วย สิ่งที่สำคัญที่สุดของสารพิษคือ ควรล้างพิษให้เหลือน้อยที่สุดก่อนเริ่มการรักษา มิเช่นนั้น บุคลากรทางการแพทย์ที่ดูแลผู้ป่วยต่อก็จะได้รับพิษเช่นกัน

3. ให้ Oxygen 100% ผ่าน Mask with Bag หรือ Ambu Bag ถ้าเหนื่อย หายใจลำบาก Lung: Wheezing ให้พ่นยา ถ้าหายใจไม่ไหว ต้องใส่ท่อช่วยหายใจ + ดูดเสมหะ Suction (ถ้ามี)

4. คนที่เข้าไปจัดการสารพิษโดยตรง ณ จุดเกิดเหตุบริเวณ Hot Zone ให้ใส่ชุด PPE Level A หรือ B โดยต้องมี SCBA (Self-Contained Breathing Apparatus) หรือถังอัดอากาศส่วนตัว เพราะแอมโมเนียเป็นก๊าซพิษลอยอยู่ในอากาศ

5. บุคลากรทางการแพทย์ใส่ชุด PPE Level C ถ้าพูดให้เข้าใจง่ายคือชุด COVID-19 ต้องใส่หน้ากาก N95, Half Face Respirator หรือ PAPR (Powered Air Purifying Respirator) และ Goggles

6. No Antidote ไม่มียาต้านพิษสำหรับก๊าซแอมโมเนีย ให้รักษาตามอาการ

7. ห้ามคนไม่เกี่ยวข้องเข้าไป เพราะจะเพิ่มผู้บาดเจ็บ

❤️ สรุป ❤️

สำหรับเจ้าหน้าที่ EMS ถ้าพบผู้ป่วยในเหตุก๊าซแอมโมเนียรั่ว ต้องล้างตัวด้วยน้ำเปล่า ทำ Decontamination ก่อนเคลื่อนย้ายทุกครั้ง !!! เพราะ ?

❗️ผู้ป่วยจะยังได้รับสารพิษต่อเนื่อง

❗️ท่านและทีมของท่านจะได้รับสารพิษ

❗️อุปกรณ์และรถของท่านจะปนเปื้อนสารพิษ

❗️บุคลากรทางการแพทย์ที่โรงพยาบาลจะได้รับสารพิษ (ถ้าเข้าไปใน ER ทันที)

Reference

– ERG2020

– Nelson LS et al. Goldfrank’s Toxicologic Emergencies. 9th Ed. McGrawHill Medical. 2011.

Icon

https://www.flaticon.com/free-icon/runer-silhouette-running-fast_55240?term=Run&page=1&position=5

https://www.flaticon.com/free-icon/oxygen-mask_2533064?term=Oxygen%20%20mask&page=1&position=15

https://www.flaticon.com/free-icon/oxygen-tank_2739319?term=Oxygen%20tank&page=1&position=20