🚑 ก่อนไปถึง

🚑 จอดรถอยู่เหนือลม เหนือจุดเกิดเหตุและทำ First Report หรือ Window Report ก็คือการแจ้งข้อมูลที่จำเป็นแก่ศูนย์สั่งการตามหลัก METHANE เพื่อตัดสินใจว่าเหตุนี้เป็น Major Incident หรือไม่

🚑 Major Incident / Mass Casualty Incident คือ เหตุการณ์ที่มีจำนวนหรือความรุนแรงของผู้บาดเจ็บเกินกำลังความสามารถของหน่วยงานในภาวะปกติ

🚑 METHANE ได้แก่ Major Incident, Exact Location, Type of Incident, Hazard, Access, Number of Casualty และ Extra Resources

🚔 การปฏิบัติการ

🚔 รถพยาบาลคันแรกที่ไปถึงจะทำหน้าที่เป็น Medical Incident Commander (MIC) ควรมีเอกสาร Action Card ที่บอกหน้าที่ของ MIC ด้วย

🚔 ตามหลักควรมี 3 ตำแหน่งที่สำคัญคือ หัวหน้าตำรวจ (Police Incident Commander), หัวหน้าดับเพลิง (Rescue Incident Commander) และหัวหน้าการแพทย์ (Medical Incident Commander)

🚔 ควรแบ่งว่าเป็นสถานการณ์ที่ควบคุมได้ หรือควบคุมไม่ได้

🚔 Compensated Incident สถานการณ์ยังควบคุมได้ สามารถให้การรักษาผู้บาดเจ็บทุกคนตามมาตรฐาน

🚔 Decompensated Incident สถานการณ์ควบคุมไม่ได้ ไม่สามารถรักษาทุกคนได้หมด ดังนั้นต้องลดมาตรฐาน เพื่อช่วยชีวิตคนให้มากที่สุด

🚔 จุดนี้สำคัญ เพราะถ้าทรัพยากรเพียงพอ คนที่เป็นใกล้ตาย (สีดำ Expectant) อาจกลายเป็นสีแดง Emergent ได้

🚨 การคัดกรอง

🚨 สำรวจที่เกิดเหตุโดยคร่าวก่อนเริ่มการคัดกรองและรักษา เพื่อประเมินว่าต้องดูใครก่อน คนที่อาการหนักที่สุดคือคนที่นอนนิ่งๆ ไม่พูด

🚨 Primary Triage : Sieve / START ทำเพื่อคัดกรองคนที่ต้องรักษาทันทีและคนที่รอได้ ดังนั้นเกณฑ์จึงไม่ละเอียด ถ้าคนไข้โดนไม้แทงอก แต่เดินได้ ตาม Sieve จะเป็นสีเขียว แต่จะเป็น High Priority

🚨 Secondary Triage : Sort ทำเพื่อคัดแยกคนที่ต้องนำส่งโรงพยาบาล

🚨 จำไว้ว่า Triage is a dynamic process สีของผู้ป่วยเปลี่ยนแปลงได้ตลอดเวลา คนที่คัดกรองเป็นสีเหลืองก็อาจกลายเป็นสีแดงในภายหลังได้

🚧 ณ จุดเกิดเหตุ

🚧 จัดตั้ง Hot, Warm, Cold Zone, Treatment Zone, Ambulance Loading & Parking, Body Holding Area (ที่เก็บศพ)

🚧 แบ่งหน้าที่

🚧 เจ้าหน้าที่คัดกรอง Triage Officer (TRO) หน้าที่นี้สำคัญที่สุด

🚧 เจ้าหน้าที่รักษา (Treatment)

🚧 เจ้าหน้าที่คัดกรองการส่งโรงพยาบาล (Loading)

🚧 ณ ตอนแรก สิ่งที่จำเป็นที่สุดคือการ Triage ดังนั้น Loading อาจไม่จำเป็น ไม่จำเป็นต้องแต่งตั้งหน้าที่ให้ครบทุกตำแหน่ง ถ้าตำแหน่งใดไม่จำเป็นก็ไม่ต้องแต่งตั้ง

🚦 Hot, Warm, Cold Zone

❤️ Hot Zone : Contamination

บริเวณที่มีการปนเปื้อนสูง มีความเสี่ยงต่อชีวิต เช่นมีไฟไหม้ หรือสารเคมีรั่วไหล เจ้าหน้าที่ที่มีอุปกรณ์พิเศษเข้าได้เท่านั้น ใส่ชุด PPE level A และ B

💛 Warm Zone : Decontamination

บริเวณลดการปนเปื้อน เจ้าหน้าที่การแพทย์เข้าได้แต่ต้องใส่ชุดป้องกันที่เหมาะสม ใส่ชุด PPE level C

💚 Cold Zone : No Contamination

บริเวณที่ไม่มีการปนเปื้อน ใส่ชุดป้องกันตามปกติ PPE level D

☢️ HAZMAT สารเคมีรั่วไหล

☢️ สิ่งที่สำคัญที่สุดของเหตุสารเคมีรั่วไหลคือการล้างสารพิษ Decontamination ดังนั้น ต้องเลือกว่าใครควรล้างพิษก่อน ในกรณี HAZMAT จะมี Decontamination Triage เพิ่มขึ้นมา ณ Warm Zone ก่อนที่ผู้ป่วยจะเข้าไปล้างตัวใน Decontamination Corridor คนที่ควรล้างตัวเป็นลำดับแรก คือคนที่อยู่ใกล้สารเคมีมากที่สุด มีอาการผิดปกติ สารเคมีเลอะตามตัวมาก เป็นต้น

☢️ ควรแบ่งสถานที่ล้างตัวเป็น 2 จุด สำหรับคนที่เดินได้และเดินไม่ได้ ถ้าเดินได้ ให้ถอดเสื้อผ้าและของส่วนตัวใส่ถุงพลาสติกสองชั้น ถอดคอนแทกเลนส์ ล้างตัวด้วยน้ำเปล่าและสบู่จนสะอาด

☢️ ต้องคำนึงถึงความเป็นส่วนตัวของผู้บาดเจ็บด้วย ควรตั้งเต้นท์ที่ปกปิดมิดชิด มีเสื้อผ้าให้เปลี่ยน มีที่เก็บทรัพย์สินส่วนตัว นอกจากนี้ ต้องเก็บน้ำสกปรกไว้ด้วย ห้ามทิ้งน้ำที่ปนเปื้อนลงสู่สิ่งแวดล้อม

🏥 Treatment, Transport, Transfer การรักษาและส่งต่อ

🏥 ควรรีบนำส่งโรงพยาบาลให้เร็วที่สุด ทำการรักษาเท่าที่จำเป็น No fully staffed ambulance should be standing waiting. The sooner they get moving, the sooner they come back.

🏥 แบ่งผู้บาดเจ็บเป็น 3 ส่วนคือ

🏥 ต้องไปกับรถพยาบาลให้เร็วที่สุด

🏥 ต้องไปกับรถพยาบาล แต่รอได้

🏥 ไม่จำเป็นต้องใช้รถพยาบาล ใช้การขนส่งวิธีอื่นได้ เช่นรถเมล์

🏥 การที่บุคลากรการแพทย์อยู่ ณ ที่เกิดเหตุ เท่ากับบุคลากร Refer ที่เสียไป ดังนั้นหากหมดหน้าที่แล้ว ก็ควรรีบนำส่งผู้บาดเจ็บไปส่งโรงพยาบาล

❤️ สรุป ❤️

หลักการของการดูแลผู้บาดเจ็บในสาธารณภัยที่ทรัพยากรขาดแคลนคือ การช่วยคนให้ได้มากที่สุด Do the most for the most เพราะหากทุ่มทรัพยากรไปที่คนหนักที่สุด จะไม่มีทรัพยากรเหลือให้คนอื่นอีก นอกจากนี้ ต้องคัดกรองว่าผู้บาดเจ็บคนไหนควรได้รับการรักษา ณ เวลา และ สถานที่ที่เหมาะสมที่สุด Right Patient… Right Place… Right Time…

Reference

– Medical Response to Major Incidents and Disasters. A Practical Guide for All Medical Staff. Chapter 3 The Prehospital Response & Triage Page 33-74.

– Major Incident Medical Management and Support. 3rd Advanced Emergency Care Conference 2017. Department of Emergency Medicine, Khon kaen Hospital.