😷 ฉันกำลังจะตายไหม? ฉันรอได้ไหม? รู้ได้ด้วยการคัดกรอง ESI Triage 🤮

อ้างอิงตาม Emergency Severity Index (ESI) A Triage Tool for Emergency Department Care Version 4 จาก AHRQ (Agency for Healthcare Research and Quality)

✅ เป้าหมายของการ Triage คือเพื่อให้คนไข้ที่อาการหนักที่สุด ได้รับการรักษาอย่างรวดเร็วที่สุด เป็นการแบ่งระดับความรุนแรงของผู้ป่วยตามความเร่งรีบของการรักษา “Prioritize patient based on the urgency of treatment for the patient’s condition” หรือ “Who should be treated first ?”

🤔 สำหรับ ESI Triage จะเน้นที่ 4 ประเด็นหลักคือ

1. กำลังจะตาย ต้องได้รับการช่วยเหลือทันที ?

2. รอได้ ?

3. ใช้ทรัพยากรเท่าไร ?

4. สัญญาณชีพเป็นอย่างไร ?

📋 โดย ESI Triage จะแบ่งเป็น 5 ระดับ

❤️ Triage Level 1 กำลังจะตาย ต้องได้รับความช่วยเหลือทันที โดยดูว่าต้องการ Life-saving intervention ไหม ? เช่น

❤️ Cardiac Arrest

❤️ Airway/Breathing : SpO2 < 90 %, CPAP, BiPAP, บีบ Ambu, ใส่ทิ้ว, Surgical Airway

❤️ Circulation : Shock SBP < 90, MAP < 60, ต้อง load iv, ให้เลือด, ห้ามเลือดที่ออกอย่างรุนแรง (ไม่รวมเปิด iv เฉยๆ, on HL)

❤️ Disability : ซึม GCS < 8, Apnea

❤️ Electrical : Defib, Life-Threatening Arrhythmia ที่ต้องทำ Cardioversion / External Pacing (ไม่รวม monitor)

❤️ Procedure : CPR, Pericardiocentesis, Open Thoracotomy, ICD, IO (ไม่รวมการทำ EKG, lab, ultrasound, FAST)

❤️ Medication : ให้ยา emergency เช่น Adrenaline, Naloxone, Dopamine, Atropine

❤️ ยกตัวอย่างเช่น Hypoglycemic coma, Severe bradycardia, Opioid Overdose, วิงเวียน HR 30, Anaphylactic Shock, Hypotension with signs of hypoperfusion

🧡 Triage Level 2 ต้องได้รับความช่วยเหลืออย่างรวดเร็ว ผู้ป่วยรายนี้ไม่ควรรอนาน ประเมิน 4 ข้อคือมี Risk, ซึม, ปวด และ Vital Signs

🧡 High Risk : Fast Track, Acute MI, Stroke, Sepsis, Suicide, บุคลากรทางการแพทย์โดนเข็มตำ หรือผู้คัดกรองรู้สึกว่าผู้ป่วยมีความเสี่ยง เช่น คนไข้ DM เหนื่อยหอบ อาเจียน สงสัย DKA หรือปวดท้อง pain score 5/10 เหงื่อแตกตัวเย็น สงสัย aortic dissection

🧡 ซึม สับสน : คนแก่หรือวัยรุ่นสับสน ถามตอบไม่รู้เรื่อง, เด็ก 3 เดือนที่นอนทั้งวัน, GCS 9-12

🧡 Severe Pain or Distress : Pain Score > 7/10 (เลือกในเคสที่มีความสมเหตุสมผล เช่น pain score 7/10 ปัสสาวะไม่ออก Acute urinary retention หรือปวดเอวร้าวไปขาหนีบสงสัยนิ่ว ไม่ใช่เคสข้อเท้าพลิกแต่ปวด Pain Score 10/10) และเคสทางจิตวิทยา (ถูกข่มขืน, ถูกทำร้ายร่างกาย, มีความ aggressive, อยากฆ่าตัวตาย)

🧡 Dangerous Vital Signs

– SpO2 < 92 %

– > 8 ปี HR > 100, RR > 20

– 3-8 ปี HR > 140, RR > 30

– 3 เดือน – 3 ปี HR > 160, RR > 40

– < 3 เดือน HR > 180, HR > 50

– เด็ก <28 วันที่มีไข้ > 38

– อาจพิจารณาเป็น ESI 2 ในเด็ก 1-3 เดือนที่มีไข้ > 38

Triage Level 3, 4, 5 ดูแนวโน้มการใช้ทรัพยากร

💛 Level 3 ใช้มากกว่า 2 ทรัพยากร เช่น หญิงปวดท้องขวาล่าง มีไข้ ส่ง Lab, iv, ultrasound +/- consult แผนกอื่น หรือในเด็ก 3 เดือนถึง 3 ปีที่มีไข้ > 39, incomplete vaccine, AFI

💚 Level 4 ใช้ 1 ทรัพยากร เช่น ปัสสาวะแสบขัด ส่ง UA, UPT และล้ม ข้อเท้าพลิก ส่ง film, พัน EB

⚪️ Level 5 ไม่ใช้ทรัพยากร เช่น โดนยุงกัด คัน สั่ง CPM กินกลับบ้าน

✅ Resource สิ่งที่นับเป็นทรัพยากร

– Lab : เลือด ปัสสาวะ (เจาะเลือด G/M ถือเป็น 1 กิจกรรม, CBC + UA ถือเป็น 1 กิจกรรม)

– EKG, X-ray, Ultrasound, CT, MRI, Angiography (ส่ง Film CXR + Pelvis ถือเป็น 1 กิจกรรม แต่ส่ง CXR + CT brain ถือเป็น 2 กิจกรรม)

– IV, IM, NB, NG, Foley, เย็บแผล, I&D, ล้างตา, Remove FB, เช็ดตัว

– Consult แผนกอื่น

❌ Not Resource สิ่งที่ไม่นับเป็นทรัพยากร

– การซักประวัติและตรวจร่างกาย

– on HL

– สั่งยาเดิม, ให้ยากิน, ล้างแผล, ฉีด dT, TAT, Splint, Sling, Cold pack, Crutch

– โทรตามแพทย์เวร

🚦มีหลายวิธีในการ Triage ก็ปรับใช้กันตามความเหมาะสมของแต่ละสถานที่ เช่น

– 3-Level Triage แบ่งเป็น Emergent / Urgent / Non-urgent

– ESI 5-Level Triage ใช้ในไทย

– หรืออื่นๆ เช่น Canadian Triage System และ Manchester Triage Scale เป็นต้น

คำถามที่พบบ่อย

🙋🏻‍♀️ ทำไม Splint, Sling และ Crutch ไม่ถือเป็น Resource ?

– เพราะแม้ว่าหัตถการเหล่านี้จะกินเวลามาก แต่ส่วนใหญ่คนไข้พวกนี้จะเป็น ESI level 4 ( 1 resource) เช่น ankle sprain ที่ต้อง Film ankle

🙋🏻‍♀️ ทำไม HL ไม่ถือเป็น Resource ?

– เพราะการ on HL ไม่ทำให้เสียกำลังพลมาก และส่วนใหญ่คนไข้ที่ต้อง on HL ก็มักจะต้องทำอื่นๆ เช่น lab + iv med คนไข้ก็จะกลายเป็น ESI 3 (2 resource) อยู่ดี

🙋🏻‍♀️ ทำไม Vital Signs ถึงไม่รวมอยู่ใน ESI 1 และ 2

– เพราะ Life-Threatening Condition เป็น Clinical Diagnosis เราสามารถวัด V/S ในระหว่างการทำ Initial Assessment แทน และถ้าคนไข้อาการไม่แย่มาก ก็ใช้ V/S ในการมาคัดกรอง เช่น คนไข้เวียนศีรษะ (ยังไม่เข้าเกณฑ์) แต่เมื่อมี HR 170 ก็กลายเป็น ESI 1 ไป

🚦 สรุป 🚦

สำหรับ ESI Triage ใช้การประเมิน 4 ข้อคือ 1. ใกล้ตาย ต้องช่วยทันที 2. รอได้ไหม 3. ใช้ทรัพยากรเท่าไร 4. Unstable V/S งานการคัดกรองเป็นงานที่ท้าทาย ต้องอาศัยประสบการณ์และความเด็ดขาด

Reference

– Emergency Severity Index (ESI) A Triage Tool for Emergency Department Care Version 4 จาก AHRQ (Agency for Healthcare Research and Quality)

– MOPH ED TRIAGE กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข ปี 2561

– Strauss & Mayer’s Emergency Department Management Section 3 Operations : Flow Chapter 31 Triage, Patient Identification, Classification, Segmentation and Registration หน้า 215-220